02/03/2018 lúc 2:21 pm

Biến chứng trong thời kỳ hậu sản cần lưu ý

Những biến chứng trong thời kỳ hậu sản cần chú ý!

1. Nhiễm trùng hậu sản: có thể xảy ra nếu cuộc sanh có nhiều nguy cơ như ối vỡ non – vỡ sớm, chuyển dạ kéo dài, sanh có can thiệp, sang chấn trong lúc sanh, viêm âm đạo trong tuần cuối thai kỳ…Nhiễm trùng hậu sản có thể ở nhiều hình thái khác nhau như viêm âm hộ – tầng sinh môn, viêm nội mạc tử cung, viêm tử cung toàn thể, viêm chu cung, viêm phúc mạc – chậu, viêm phúc mạc toàn bộ và nặng nhất lá nhiễm trùng huyết. Tác nhân gây bệnh thường nhất là loại li6n cầu khuẫn (Streptococcus), trực khuẫn đường ruột (Colibacillus), tụ cầu khuẫn (Staphylococcus), Proteus vulgaris, các loại vi khuẫn yếm khí… Tuỳ theo từng hình thái nhiễm trùng sẽ có cách điều trị khác nhau. Để tránh những biến chứng này thầy thuốc nên đảm bảo cho cuộc sanh an toàn, vô trùng và phải theo dõi sát giai đoạn hậu sản để phát hiện sớm và xử trí kịp thời.

2. Xuất huyết:
– Ngay sau sanh chảy máu thường liên quan đến sót nhau, đờ tử cung, bế sản dịch. Khám âm đạo sẽ thấy tử cung mềm và to hơn bình thường. Cần theo dõi sát để xử trí kịp thời. Kết hợp thuốc co hồi tử cung như Ergonovin (Ergotrate) hoặc Methylergonovin (Methergine) 0,2mg mỗi 3 – 4 giờ/lần trong 24 – 48 giờ và kháng sinh uống.
– Muộn hơn chảy máu có thể liên quan đến sót màng nhau, viêm nội mạc tử cung. Triệu chứng ra sản dịch hôi, tử cung còn to và đau, sốt sau sanh cho phép chẩn đoán.
– Xuất huyết tử cung nặng đôi khi có thể xảy ra từ 1 – 2 tuần sau sanh nguyên nhân thường do sự thoái triển bất thường vị trí nhau bám hay sót nhau, múi nhau sót thường bị hoại tử và lắng đọng fibrin đôi khi cũng được gọi là polyp nhau.
– Nếu ra máu kéo dài, điều trị kháng sinh và các thuốc co hồi tử cung, prostaglandins mà vẫn không hiệu quả mới tiến hành nạo buồng tử cung để cầm máu vì nguy cơ dính buồng tử cung ảnh hưởng đến tương lai sản khoa sau này của sản phụ. Cuối cùng phải nghĩ đến u nguyên bào nuôi nơi nhau bám bởi ra máu muộn kéo dài, phải định lượng βhCG.

3. Thiếu máu: hay gặp trong thời gian mang thai, nặng lên do chảy máu khi bong nhau hay mổ lấy thai chảy máu. Phải xét nghiệm máu chẩn đoán ở bệnh nhân có nguy cơ hay có dấu hiệu lâm sàng. Điều trị nguyên nhân và triệu chứng.

4. Nhiễm khuẩn đường tiết niệu: không phải là hiếm trong hậu sản. Có thể tái phát của nhiễm trùng có sẵn hay mới mắc trong lúc sanh do thông tiểu nhiễm khuẩn. Cần điều trị kháng sinh.

5. Cao huyết áp sau sanh: gặp ở sản phụ rối loạn cao huyết áp thai kỳ. Phải xét nghiệm chức năng thận trong 3 tháng sau sanh để điều trị và theo dõi tiên lượng.

6. Biến chứng tâm thần: hiếm gặp, xuất hiện mất ngủ, mê sảng, lo lắng sau đó là rối loạn tâm thần. Cần hội chẩn chuyên khoa tâm thần để điều trị sớm cho sản phụ. Một vấn đề thời sự hiện nay rất được quan tâm là “Trầm cảm sau sanh”.

7. Biến chứng muộn:
– Rong huyết: do sót nhau, polype nhau và không được quên vấn đề xuất huyết vùng nhau bám (có thể là một bệnh lý nguyên bào nuôi).
– Mất kinh: kinh thường có lại 6 – 8 tuần sau sanh ở sản phụ không cho con bú, có thể muộn hơn ở những người cho con bú nhưng nói chung khoảng 6 tháng sau sanh, nếu cho con bú kéo dài nữa mất kinh có thể tồn tại lâu hơn. Hiện tượng này có thể giải thích do prolactin và gonadotropin.
Ở phụ nữ không cho con bú prolactin giảm rất nhanh trong khi người cho con bú lại có đỉnh prolactin và giữa hai lần bú nồng độ prolactin thấp nhất cũng còn cao hơn nồng độ ở phụ nữ bình thường. Prolactin ức chế phóng noãn bằng cách ngăn chặn đỉnh LH. Chế tiết bất thường prolactin kéo dài sau khi ngừng cho bú vẫn không hành kinh, rất có thể đó là nguyên nhân gây mất kinh. Khi thấy mất kinh sau hậu sản trước khi điều trị triệu chứng phải tìm nguyên nhân xem đó là cơ năng hay thực thể.
Đôi khi mất kinh là do có thai lại trong lúc đang cho con bú.
– Vô kinh: do dính buồng tử cung trong trường hợp nhiễm trùng, hay rong huyết cần phải nạo buồng tử cung. Chẩn đoán dựa vào soi buồng tử cung hay chụp x quang tử cung – vòi trứng.
– Bệnh lý tuyến vú: Trong thời kỳ cho con bú, sản phụ rất dễ bị bệnh viêm tuyến vú, nứt vú hoặc thiếu sữa, vú tụt vào trong… do chăm sóc vú không hợp lý, nhất là với người lần đầu nuôi con. Điều này có thể ảnh hưởng không tốt tới sự tăng trưởng của trẻ cũng như sức khoẻ người mẹ.
Để tránh những tình trạng trên, sản phụ đang cho con bú cần tiến hành các biện pháp sau:
=> Bảo vệ nguồn sữa: Duy trì trạng thái tinh thần vui vẻ, xử lý tốt cuộc sống gia đình, luôn hoà thuận, tránh bị kích động. Uống nhiều nước và dùng các loại thức ăn làm tăng sữa như lạc nhân hầm chân giò, đu đủ xanh hầm chân giò, cá trắm tươi hấp, canh cá chép, canh trứng, đậu vàng hầm…
=> Đề phòng tắc sữa: Sữa tắc là nguyên nhân chủ yếu gây ra viêm tuyến sữa, phần nhiều là do vú không sạch, trẻ bú không đủ gây ra. Nếu sữa quá nhiều mà trẻ lại bú ít thì phải vắt cạn lượng sữa thừa, mỗi ngày dùng khăn bông thấm nước ấm lau chùi vú 3-4 lần, xoa nhẹ để đề phòng vú căng to sệ xuống.
=> Đề phòng nứt vú: Núm vú có thể bị nứt, thậm chí loét, chảy máu do vú không sạch, thời gian mỗi lần cho trẻ bú quá dài, trẻ dùng hết sức mút vú đã hết sữa. Để đề phòng hiện tượng này, trong thời kỳ cho bú cần phải giữ vệ sinh đôi vú bằng cách lau rửa vú trước và sau khi cho bú, đồng thời xoa bóp cho sữa lưu thông. Không nên cho trẻ bú quá lâu, không để trẻ mút vú khi không có sữa.
Nếu sữa quá nhiều thì phải vắt bớt ra. Động tác vắt phải nhẹ nhàng, không dùng lực để vắt.
Nếu đầu núm vú tụt vào trong thì dùng tay kéo nhẹ đầu núm vú ra mỗi khi tắm, hoặc khi nào sản phụ thấy thuận tiện.
Thuyên tắc tĩnh mạch (Thromboembolic Disease): gần ½ trường hợp thuyên tắc tĩnh mạch có liên quan đến thai kỳ và hậu sản. Tần suất viêm tắc tĩnh mạch sâu và thuyên tắc phổi do biến chứng của thai kỳ và hậu sản đã giảm nhiều trong những năm gần đây.
– Tách rời khớp vệ sau sanh (Pelvic Joint Separation):
Sự tách rời của xương vệ hoặc bệnh lý sụn khớp cùng – chậu trong suốt thai kỳ có thể gây đau cho sản phụ. Điều trị bằng cách hướng dẫn nằm nghỉ ở vị thế nằm nghiêng bên, cố định khung chậu một cách thích hợp. Hiếm hơn có thể phải phẫu thuật khi xương vệ tách rời >4cm.


Một hình ảnh minh họa tình trạng tách rời xương vệ sau sanh

ThS.BSCK.II Lê Thanh Hùng

THÔNG TIN LIÊN QUAN
momcare24h
TRUYỀN THÔNG MOMCARE24H
Truyền thông đưa tin về Momcare24h
XEM THÔNG TIN
momcare24h
DỊCH VỤ MOMCARE24H
Xem dịch vụ của chúng tôi để sử dụng dịch vụ tốt nhất cho bạn.
XEM THÔNG TIN